چرا محیط بیشتر از ارادهآینده ما را میسازد؟
چند سال پیش، زمانی که پادها و سیگارهای الکترونیکی تازه وارد بازار شده بودند، یکی از همکارانم یکی از آنها را خرید.
در ابتدا اتفاق خاصی به نظر نمیرسید. فقط یک نفر بود که وسیله جدیدی خریده بود و از آن استفاده میکرد.
اما اتفاق جالبی افتاد.
کمکم بقیه همکارانی که سیگار میکشیدند هم به سمت خرید پاد رفتند.
چند هفته بعد تقریباً همه افراد سیگاری آن جمع، یکی از آن دستگاهها را داشتند.
اما ماجرا به همین جا ختم نشد.
حتی بعضی از افرادی که تا آن روز حتی یک بار هم سیگار نکشیده بودند، به فکر خرید پاد افتادند و بعضی از آنها واقعاً این کار را انجام دادند و پاد خریدند.
آن زمان این موضوع برایم عجیب بود.
چطور ممکن است فردی که هیچوقت سیگار نکشیده، ناگهان به سمت چنین رفتاری کشیده شود؟
امروز پاسخ این سؤال را بهتر میدانم:
محیط بسیار قدرتمندتر از چیزی است که تصور میکنیم.
ما بیشتر از آنچه فکر میکنیم، از محیط تأثیر میگیریم
یکی از معروفترین جملات توسعه فردی را جیم ران گفته است:
شما میانگین پنج نفری هستید که بیشترین زمان را با آنها میگذرانید.
شاید این جمله کمی اغراقآمیز به نظر برسد، اما واقعیت این است که تحقیقات علوم رفتاری بارها نشان دادهاند که رفتار انسان به شدت تحت تأثیر محیط اجتماعی و فیزیکی او قرار دارد.
اگر بیشتر دوستان شما ورزش کنند، احتمال ورزش کردن شما هم افزایش پیدا میکند.
اگر بیشتر اطرافیان شما اهل مطالعه باشند، احتمال اینکه شما هم کتاب بخوانید بیشتر میشود.
و برعکس، اگر در محیطی قرار بگیرید که رفتارهای ناسالم در آن عادی شده باشند، مقاومت در برابر آنها بسیار دشوار خواهد شد.
به همین دلیل است که تغییر محیط، گاهی از تغییر خود فرد مؤثرتر است.
رفتارها اغلب پاسخ به محیط هستند
بسیاری از ما تصور میکنیم که رفتارهایمان حاصل تصمیمهای کاملاً منطقی و آگاهانه هستند.
اما حقیقت این است که بخش بزرگی از رفتارهای روزانه ما واکنشی به محیط اطرافمان هستند.
صدای نوتیفیکیشن گوشی را میشنویم و ناخودآگاه گوشی را برمیداریم.
ظرف شیرینی روی میز را میبینیم و بدون اینکه واقعاً گرسنه باشیم، یکی برمیداریم.
تلویزیون روشن است و ناگهان متوجه میشویم یک ساعت گذشته و هنوز مشغول تماشای آن هستیم.
در بسیاری از مواقع ما تصمیم نمیگیریم؛ محیط به جای ما تصمیم میگیرد.
چیزی که جلوی چشم باشد، بیشتر انجام میشود
احتمالاً این تجربه را داشتهاید:
یک بسته بیسکویت یا چیپس را روی میز میگذارید و هر بار که از کنار آن رد میشوید، یکی برمیدارید.
اما همان خوراکی را داخل کابینت یا طبقه بالای کمد بگذارید.
مصرف آن به شکل محسوسی کاهش پیدا میکند.
آیا اراده شما قویتر شده است؟
خیر.
فقط اصطکاک انجام رفتار بیشتر شده است.
از طرف دیگر، فرض کنید تصمیم گرفتهاید بیشتر آب بنوشید.
اگر بطری آب داخل یخچال و پشت چند وسیله دیگر قرار داشته باشد، احتمال نوشیدن آب کمتر میشود.
اما اگر یک بطری آب روی میز کارتان باشد، احتمال اینکه در طول روز چندین بار از آن استفاده کنید بسیار بیشتر خواهد شد.
چیزی که جلوی چشم باشد، بیشتر انجام میشود.
و چیزی که پنهان باشد، به مرور فراموش میشود.
محیط از اراده قویتر است
بسیاری از افراد تصور میکنند برای ساخت عادتهای خوب باید اراده خود را تقویت کنند.
اما سؤال مهم این است:
چرا باید هر روز با اراده بجنگیم، وقتی میتوانیم محیط را به نفع خودمان طراحی کنیم؟
فرض کنید میخواهید کمتر از شبکههای اجتماعی استفاده کنید.
کدام راه سادهتر است؟
اینکه هر بار در برابر وسوسه باز کردن اینستاگرام مقاومت کنید؟
یا اینکه برنامه را از صفحه اصلی گوشی حذف کنید و اعلانهای آن را خاموش کنید؟
فرض کنید میخواهید بیشتر مطالعه کنید.
کدام روش مؤثرتر است؟
اینکه هر شب به خودتان بگوییدامشب حتماً کتاب میخوانم؟
یا اینکه کتاب را روی میز کنار تخت قرار دهید تا قبل از خواب آن را ببینید؟
طراحی محیط معمولاً از قدرت اراده مؤثرتر است.
زیرا اراده محدود است، اما محیط همیشه در حال اثرگذاری است.
چگونه محیط را به نفع خودمان طراحی کنیم؟
خبر خوب این است که برای تغییر محیط لازم نیست زندگی خود را زیر و رو کنید.
گاهی تغییرات بسیار کوچک، نتایج بزرگی ایجاد میکنند.
اگر میخواهید بیشتر ورزش کنید:
- کفش ورزشی را کنار در ورودی قرار دهید.
- لباس ورزشی را از شب قبل آماده کنید.
- مسیر باشگاه را به بخشی از برنامه روزانه خود تبدیل کنید.
اگر میخواهید بیشتر مطالعه کنید:
- کتاب را روی میز کار یا کنار تخت بگذارید.
- کتابخوان یا گوشی را روی صفحه مطالعه باز کنید.
- دسترسی به شبکههای اجتماعی را سختتر کنید.
اگر میخواهید تغذیه سالمتری داشته باشید:
- میوهها را روی میز آشپزخانه قرار دهید.
- خوراکیهای ناسالم را از جلوی چشم دور کنید.
- مواد غذایی سالم را از قبل آماده کنید.
اگر میخواهید مصرف گوشی را کاهش دهید:
- اعلانها را خاموش کنید.
- گوشی را هنگام کار در اتاق دیگری قرار دهید.
- برای برنامههای پرمصرف محدودیت زمانی تعیین کنید.
تمام این تغییرات یک هدف مشترک دارند:
سادهتر کردن رفتار خوب و سختتر کردن رفتار بد.
افراد موفق الزاماً اراده بیشتری ندارند
یکی از بزرگترین سوءتفاهمهای حوزه توسعه فردی این است که افراد موفق را انسانهایی با ارادههای آهنین تصور میکنیم.
اما در بسیاری از موارد واقعیت چیز دیگری است.
آنها محیط زندگی خود را طوری طراحی کردهاند که انتخاب درست، به سادهترین انتخاب تبدیل شود.
ورزشکاران حرفهای برای رفتن به تمرین هر روز با خودشان مذاکره نمیکنند.
نویسندگان حرفهای هر روز برای نوشتن منتظر انگیزه نمیمانند.
آنها سیستم و محیطی ساختهاند که رفتار مطلوب را به انتخاب پیشفرض تبدیل میکند.
یک سؤال مهم
اگر امروز بخواهید فقط یک تغییر کوچک در محیط خود ایجاد کنید که انجام عادت خوب را سادهتر کند، آن تغییر چیست؟
شاید قرار دادن یک بطری آب روی میز باشد.
شاید گذاشتن کتاب روی بالش قبل از خواب باشد.
شاید خاموش کردن نوتیفیکیشنهای گوشی باشد.
شاید هم پیدا کردن افرادی باشد که سبک زندگی مورد علاقه شما را زندگی میکنند.
زیرا در نهایت، بسیاری از رفتارهای ما حاصل شخصیت ما نیستند؛
آنها پاسخی هستند به محیطی که هر روز در آن زندگی میکنیم.
و شاید مهمترین مهارت در ساخت عادتهای ماندگار، نه تقویت اراده، بلکه طراحی هوشمندانه محیط باشد.
